Giải “cơn khát vốn” của doanh nghiệp vừa và nhỏ qua tổ chức cho vay không nhận tiền gửi
24/05/2026 211 lượt xem

 Trong khi nhiều quốc gia phát triển mạnh các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi, đặc biệt là cho thuê tài chính để hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, Việt Nam lại thiếu vắng các định chế tài chính trung gian đủ mạnh. Điều này khiến ngân hàng thương mại tiếp tục “gánh” phần lớn nhu cầu vốn của nền kinh tế.

“Khát vốn” trung, dài hạn

Trao đổi với một doanh nghiệp trong khu công nghiệp hỗ trợ của Hà Nội giáp Hà Nam (cũ) cho thấy, rào cản vốn vẫn rất lớn với doanh nghiệp nội khi muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Giám đốc doanh nghiệp này cho biết, để trở thành nhà cung ứng cho Samsung, doanh nghiệp phải đầu tư tối thiểu khoảng 300 tỷ đồng cho dây chuyền sản xuất. Tuy nhiên, để vay được vốn từ ngân hàng thương mại, phải có ít nhất 30% vốn đối ứng, tương đương khoảng 90 tỷ đồng. Với phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) Việt Nam, điều này gần như không tưởng.

SMEs đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế. Đây là khu vực có khả năng hấp thụ lao động lớn, linh hoạt trong đổi mới công nghệ, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng và có sức lan tỏa mạnh tới khu vực kinh tế địa phương. Dù chiếm khoảng 97 - 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp khoảng 45% GDP, hơn 30% thu ngân sách và tạo việc làm cho phần lớn lao động xã hội, nhưng khu vực này vẫn ở vị thế yếu trong tiếp cận tín dụng chính thức.

Giải “cơn khát vốn” của doanh nghiệp vừa và nhỏ qua tổ chức cho vay không nhận tiền gửi

Doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế. (trong ảnh: nhà máy chế biến nông, lâm sản Queenfarm tại Thanh Hóa) Ảnh: An Thư

Theo khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), có gần 80% SMEs gặp khó khăn do không đủ tài sản thế chấp, tỷ lệ có khả năng tiếp cận vốn ngân hàng giảm dần nhiều năm gần đây. Điều này tạo ra nghịch lý khu vực tạo nhiều việc làm nhất, đóng góp GDP cao, nhưng lại khó tiếp cận nguồn lực tài chính nhất. Trong khi đó, nhu cầu vốn chủ yếu là vốn trung dài hạn để đầu tư máy móc thiết bị; chuyển đổi công nghệ; xây dựng nhà xưởng; mở rộng sản xuất; chuyển đổi số; đáp ứng tiêu chuẩn ESG và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nếu chỉ hỗ trợ cho vay vốn ngắn hạn, SMEs sẽ khó tạo ra năng lực sản xuất bền vững. Đây là nguyên nhân khiến năng suất lao động và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam còn vô cùng hạn chế.

Trong khi đó, hiện kênh tài trợ vốn của Việt Nam cho nền kinh tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống ngân hàng thương mại (bank-based). Trong khi, bản chất nguồn vốn của ngân hàng phần lớn là vốn huy động ngắn hạn, nên việc cung ứng tín dụng trung dài hạn luôn đối mặt với áp lực kỳ hạn, rủi ro thanh khoản và giới hạn an toàn hệ thống.

Chính vì vậy, nếu tiếp tục chỉ dựa vào ngân hàng thương mại truyền thống sẽ rất khó giải quyết triệt để “cơn khát vốn” của SMEs, đặc biệt với lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, sản xuất chế biến, đổi mới công nghệ, y tế tư nhân, logistics hay nông nghiệp công nghệ cao.

Thiếu các định chế tài chính trung gian cấp vốn cho doanh nghiệp sản xuất

Kinh nghiệm quốc tế từ các nền kinh tế thành công như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Đức đều phát triển mạnh hệ thống các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi (non-deposit taking financial institutions), nhằm tạo kênh cung ứng vốn cho khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây chính là cấu phần khuyết thiếu lớn của thị trường tài chính Việt Nam.

Các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi là các định chế tài chính không được huy động tiền gửi dân cư, hoạt động bằng vốn tự có, chỉ được huy động vốn từ tổ chức, tự phát hành trái phiếu ra thị trường theo quy định chặt chẽ của pháp luật, không được mở tài khoản thanh toán như ngân hàng. Tuy nhiên, các định chế này được phép cung cấp tín dụng, nhất là tín dụng trung dài hạn hoặc tài trợ tài sản cho nền kinh tế.

Nhóm này gồm: công ty cho thuê tài chính; công ty factoring (bao thanh toán); công ty tài chính phát triển; quỹ đầu tư tín dụng; tổ chức tài chính chuỗi cung ứng; định chế tài chính xanh; quỹ đầu tư cơ sở hạ tầng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tại nhiều quốc gia, các định chế này chiếm vai trò rất lớn trong cung ứng vốn trung dài hạn, giảm gánh nặng vốn lên hệ thống ngân hàng. Ví dụ tại Hoa Kỳ, tín dụng thiết bị thông qua cho thuê tài chính chiếm tỷ trọng rất cao trong đầu tư doanh nghiệp. Tại Trung Quốc, cho thuê tài chính trở thành công cụ thúc đẩy công nghiệp hóa và đổi mới công nghệ. Tại Đức, các định chế tài chính phát triển hỗ trợ mạnh mẽ doanh nghiệp vừa và nhỏ sản xuất.

Trong hệ thống các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi, cho thuê tài chính là mô hình đặc biệt phù hợp với SMEs. Khác với tín dụng ngân hàng truyền thống, cho thuê tài chính tài trợ trực tiếp tài sản hình thành từ vốn vay, doanh nghiệp không nhất thiết phải có tài sản thế chấp bổ sung. Điều này giúp giải quyết “điểm nghẽn” lớn của SMEs và mô hình này đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp sản xuất. Công ty cho thuê tài chính có thể mua tài sản và cho doanh nghiệp thuê lại trong thời gian dài. Sau khi hết thời hạn thuê, doanh nghiệp được mua lại tài sản với giá tượng trưng.

Hình thức cho thuê tài chính cũng có nhiều ưu điểm như: giảm áp lực thế chấp; tài trợ đúng mục đích; kiểm soát dòng tiền tốt hơn; hạn chế đầu cơ vốn; khuyến khích đổi mới công nghệ. Đặc biệt, đây là kênh cung cấp vốn trung dài hạn rất quan trọng thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ; chuyển đổi xanh; tự động hóa sản xuất; chuyển đổi số và hiện đại hóa y tế tư nhân.

" Dư nợ cho thuê tài chính chiếm 0,4% GDP, thấp xa nhiều quốc gia

Tại Việt Nam, dư nợ cho thuê tài chính mới chỉ chiếm 1% tổng dư nợ cho vay nền kinh tế của hệ thống các tổ chức tín dụng, tương đương khoảng 0,4% GDP, thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia phát triển. Theo số liệu của Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, tổng dư nợ cho thuê tài chính chỉ khoảng 47 nghìn tỷ đồng, một tỷ lệ rất nhỏ so với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Điều này cho thấy cấu trúc thị trường tài chính Việt Nam đang mất cân đối nghiêm trọng. Trong khi ngân hàng thương mại “gánh” quá nhiều vai trò; thị trường vốn phát triển chưa tương xứng; các định chế tài chính trung gian còn rất yếu."

Cho thuê tài chính cần có đủ “không gian” để phát triển

Tại Việt Nam, ngành cho thuê tài chính phát triển rất chậm do khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, các chỉ số về an toàn kinh doanh vẫn bị cơ quan quản lý nhà nước “đối xử” như ngân hàng thương mại làm hạn chế không gian phát triển của ngành này; thiếu ưu đãi thuế.

Một khó khăn lớn khác là dù tài sản cho thuê thuộc quyền sở hữu của chính công ty cho thuê tài chính, nhưng khi phát sinh nợ xấu, quá trình thu hồi và xử lý tài sản vẫn thiếu cơ chế xử lý nhanh, dẫn tới việc thu hồi tài sản gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, bản thân các công ty cho thuê tài chính thiếu nguồn vốn trung dài hạn lớn. Các doanh nghiệp và người dân kinh doanh cũng chưa biết nhiều về cho thuê tài chính.

Để phát triển hệ thống các tổ chức cho vay không nhận tiền gửi, Việt Nam cần cải cách đồng bộ nhiều nội dung.

Trong đó, ưu tiên hàng đầu là hoàn thiện khung pháp lý, cần xây dựng luật riêng hoặc chương riêng điều chỉnh các hoạt động như cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh tín dụng và tài trợ chuỗi cung ứng. Pháp luật cần phản ánh đúng bản chất hoạt động của các định chế tài chính này, thay vì quản lý tương tự ngân hàng thương mại truyền thống.

Bên cạnh đó, cần phát triển mạnh số lượng các tổ chức tài chính trung gian, hướng tới khoảng 400 công ty cho thuê tài chính và khoảng 100 công ty tài chính tổng hợp. Định hướng là các công ty cho thuê tài chính hoặc công ty tài chính tổng hợp sẽ nằm trong các tập đoàn công nghiệp hoặc tập đoàn tài chính lớn, nhằm có đủ nguồn lực để tài trợ máy móc, thiết bị, dây chuyền sản xuất dưới cả hai hình thức cho thuê tài chính và cho thuê vận hành, qua đó, tăng cường hỗ trợ SMEs tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, từng bước trở thành lực lượng doanh nghiệp trung tâm của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

 

Nguồn: Thời báo tài chính Việt Nam

 

Lời giải cho bài toán vốn của y tế tư nhân Lời giải cho bài toán vốn của y tế tư nhân
22/09/2026
Theo ông Phạm Xuân Hòe, Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển mô hình kết hợp y tế, nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và du lịch, hướng tới một thị trường có khả năng tạo nguồn thu ngoại tệ lớn.
Gỡ nút thắt, mở rộng dòng vốn cho thuê tài chính vào y tế tư nhân Gỡ "nút thắt", mở rộng dòng vốn cho thuê tài chính vào y tế tư nhân
16/09/2026
Với khả năng cung cấp vốn trung và dài hạn, tài trợ tới 100% giá trị thiết bị và dùng dòng tiền khai thác để trả tiền thuê, cho thuê tài chính có nhiều lợi thế với y tế tư nhân. Tuy nhiên, dư nợ cho thuê tài chính thiết bị y tế mới khoảng 1.000 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu tháo gỡ “nút thắt”, có chính sách đặc thù để mở rộng kênh vốn này.
Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân Mở rộng kênh vốn cho y tế tư nhân
16/09/2026
Nhu cầu đầu tư lớn nhưng khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế đang là điểm nghẽn với y tế tư nhân. Mở rộng các kênh vốn, trong đó có cho thuê tài chính là một hướng tháo gỡ.
Dư địa tỷ USD của y tế tư nhân, cho thuê tài chính nhiều lợi thế mở khóa” dòng vốn Dư địa tỷ USD của y tế tư nhân, cho thuê tài chính nhiều lợi thế "mở khóa” dòng vốn
10/09/2026
(TBTCO) - Lĩnh vực y tế tư nhân Việt Nam đang có dư địa phát triển lớn khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe, khám, chữa bệnh kết hợp du lịch gia tăng, kéo theo thị trường thiết bị y tế có thể đạt 4 tỷ USD/năm trong thời gian tới. Trong khi khả năng tiếp cận vốn trung - dài hạn của bệnh viện, phòng khám tư nhân còn hạn chế, cho thuê tài chính nổi lên với nhiều lợi thế trong việc giải bài toán vốn.
Giải bài toán tài chính cho y tế tư nhân Giải bài toán tài chính cho y tế tư nhân
24/08/2026
“Không đầu tư công nghệ, y tế tư nhân khó tồn tại; nhưng không phải cơ sở y tế tư nhân nào cũng có nguồn tài chính để giải quyết vấn đề này”. Đây là bài toán được đặt ra tại Diễn đàn Phát triển y tế tư nhân Việt Nam năm 2026 lần thứ II, do Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam (VPHA) vừa tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh.
Quy mô vốn khổng lồ và áp lực của hệ thống ngân hàng Quy mô vốn khổng lồ và áp lực của hệ thống ngân hàng
13/07/2026
Để đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, Việt Nam không chỉ phải giải quyết bài toán về năng lực sản xuất hay cải cách thể chế, mà còn phải tìm cách huy động và phân bổ nguồn lực tài chính với quy mô chưa từng có….
Từ 15/8/2026: Được dùng tài sản số để cho thuê tài chính; bỏ trần 500 triệu khi duyệt online Từ 15/8/2026: Được dùng tài sản số để cho thuê tài chính; bỏ trần 500 triệu khi duyệt online
10/07/2026
Thông tư mới của NHNN cho phép cho thuê tài chính được bổ sung tài sản là phương tiện vận tải (với tàu biển chỉ áp dụng đối với phương tiện tàu biển vận tải biển nội địa); quyền tài sản (phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu).
Cho thuê tài chính “chia tải” vốn trung - dài hạn, gánh bớt áp lực cho ngân hàng Cho thuê tài chính “chia tải” vốn trung - dài hạn, gánh bớt áp lực cho ngân hàng
31/03/2026
(TBTCO) - Dòng vốn cho thuê tài chính nổi lên như kênh bổ trợ quan trọng trong bối cảnh ngành ngân hàng “lấy ngắn nuôi dài”, với gần 50% dư nợ là trung - dài hạn và tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung - dài hạn nhiều nơi tiến sát 30%. Với dư nợ 45,7 nghìn tỷ đồng cuối năm 2025 và tăng trưởng ổn định, kênh này trở thành “mạch dẫn” vốn cho doanh nghiệp sản xuất thực và san sẻ áp lực cho hệ thống ngân hàng.
Dư nợ cho thuê tài chính vượt 45 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng “thực” nhưng cần xung lực mới Dư nợ cho thuê tài chính vượt 45 nghìn tỷ đồng, tăng trưởng “thực” nhưng cần xung lực mới
21/03/2026
Dư nợ các hội viên thuộc Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam cuối năm 2025 đạt 45,7 nghìn tỷ đồng, tăng 12,38%. Dù thấp hơn tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống, mức tăng này được đánh giá là “thực”, đi kèm kiểm soát rủi ro chặt chẽ. Nhiều đề xuất “cởi trói” pháp lý, đa dạng sản phẩm, tăng kết nối được các công ty cho thuê tài chính đưa ra, thúc đẩy ngành phát triển.
Bàn cách kết nối, doanh nghiệp cho thuê tài chính tự tin nói về dư địa phát triển Bàn cách kết nối, doanh nghiệp cho thuê tài chính tự tin nói về dư địa phát triển
21/03/2026
Hội nghị thường niên lần thứ 3 của Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam sáng 20/3 nóng hơn bởi câu chuyện giá xăng dầu vừa tăng rất mạnh ngay đêm hôm trước.
Tôi có thể thanh lý Hợp đồng thuê tài chính trước thời hạn không? Tôi có thể thanh lý Hợp đồng thuê tài chính trước thời hạn không?
Có. Tuy nhiên nếu khách hàng muốn thanh lý hợp đồng trước khi hết 2/3 thời hạn thuê, một khoản phí trả trước hạn là 3% trên tổng dư nợ trả trước hạn sẽ được áp dụng với khách hàng đó.
29/03/2023
Đồng tiền sử dụng trong Cho thuê tài chính? Đồng tiền sử dụng trong Cho thuê tài chính?
Việt Nam đồng (VND) hoặc ngoại tệ (USD/EUR). Mời bạn xem thêm điều kiện thuê bằng ngoại tệ trong mục Dành cho khách hàng tiềm năng
29/03/2023
Thuê tài chính có yêu cầu thế chấp tài sản không? Thuê tài chính có yêu cầu thế chấp tài sản không?
Trong một số trường hợp đặc biệt, khách hàng được yêu cầu thế chấp tài sản để giảm thiểu rủi ro nhưng không bắt buộc. Thường thì khách hàng thuê tài chính tại VCBL không phải thế chấp tài sản.
29/03/2023
Những đối tượng nào được thuê tài chính? Những đối tượng nào được thuê tài chính?
Mọi cá nhân và tổ chức đủ điều kiện theo bộ Luật Dân sự. Mời bạn xem thêm chi tiết tại mục Dành cho khách hàng tiềm năng
29/03/2023